Używamy Cookies w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Dalesze korzystanie z tego serwisu oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedz się więcej o naszej polityce prywatności

x
fot. Kamil Babka
Galeriafot. Kamil Babka
  • Tegoroczny festiwal Nostalgia rozpocznie się koncertem szczególnym, który w zamierzeniu miał być wspomnieniem zeszłorocznego spotkania z twórczością Gii Kanczelego, a który okazał się rodzajem epitafium dla zmarłego 2 października 2019 roku gruzińskiego kompozytora. W wykonaniu altowiolisty Marcina Murawskiego i pianistyki Nino Jvanii zabrzmi 18 miniatur na skrzypce i fortepian (partia skrzypiec zabrzmi w transkrypcji na altówkę).

    Miniatury Kanczelego są samodzielnym i samowystarczalnym utworem kameralnym, nie jest jednak tajemnicą, że stanowią przekrój tematów muzycznych, które kompozytor wykorzystał w muzyce pisanej do filmów i spektakli teatralnych. Znajdziemy tu więc reminiscencje twórczości filmowo-teatralnej Kanczelego z różnych lat, często też w jednej miniaturze pojawiają się tematy z więcej niż jednego filmu czy spektaklu. Poza muzyką pisaną do sztuk Szekspira (m.in. Jak wam się podoba, Król Lear czy Hamlet), usłyszymy także tematy z filmów takich jak Pocałunek niedźwiedzia, Ekscentrycy i Kin-dza-dza!, by wspomnieć tylko kilka tytułów.

    Miniatury, choć oparte na zróżnicowanym materiale muzycznych, tworzą spójną całość. Poszczególne ogniwa różnią się charakterem – jedne są bardziej pogodne, inne wręcz żywiołowe, jeszcze inne zaś posępne i refleksyjne – wszystkie utrzymane jednak w charakterystycznym dla Kanczelego minimalistycznym stylu. W akompaniamencie pojawią się więc często rozłożone akordy, w partii altówki – powtarzalne, nieskomplikowane struktury. Warto zwrócić uwagę na rzewną Miniaturę nr 5, po której następuje zaczepna, taneczna Miniatura nr 6, a zaraz potem, w Miniaturze nr 7, wracamy do tęsknego nastroju z prześwitującą gdzieniegdzie nadzieją w tonacji majorowej. Na tle pozostałych ogniw zaskoczeniem są kontrastowe Miniatury nr 10 i 11 – pierwsza ze skocznymi odcinkami granymi pizzicato i druga, wirująca niczym wesoła karuzela. Każda z dwu- lub trzyminutowych części, mimo swoich niewielkich rozmiarów, niesie skoncentrowaną dawkę emocji, które – z perspektywy całego, godzinnego utworu – tworzą maleńki wszechświat zamykający w sobie to, co najważniejsze w twórczości Kanczelego: prostotę, humor, namysł i nutę niewysłowionej tęsknoty.

    Wykonanie Marcina Murawskiego i Nino Jvanii będzie premierą wersji utworu na altówkę i fortepian. Z pewnością ciepła, niska barwa instrumentu Murawskiego pozwoli dostrzec w rzewnych miniaturach jeszcze więcej nostalgii, te zaś, które mają w sobie rys ironiczny czy kabaretowy, ubarwi ona dodatkową dozą humoru.

  • Marcin Murawski – altowiolista, dyrygent, pedagog i dziennikarz, laureat konkursów solowych i kameralnych. Studiował w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, gdzie od 1997 roku prowadzi klasę altówki – obecnie jako profesor nadzwyczajny. Dokształcał się m.in. w Niemczech i Hiszpanii, w roku akademickim 2003/2004 został stypendystą Rządu Duńskiego. Koncertował solowo (m.in. z: Wellington Viola Congress Orchestra, Lviv Virtuosi, Orkiestrą Kameralną PR „Amadeus”, Orkiestrą Filharmonii Koszalińskiej, Orkiestrą Filharmonii Świętokrzyskiej), kameralnie (wraz z Agutti Quartet, Classic Ensemble of Poznań, Tutti E Solo) oraz z orkiestrami (m.in. Hannover Kammerorchester, Sinfonietta Polonia). Ma za sobą również występy we Francji, Holandii, Włoszech, Belgii, Danii, Szwecji, Niemczech, Austrii, Ukrainie, Litwie, Norwegii, Islandii, Irlandii, Słowacji, Czechach, Łotwie, Gruzji, Estonii, Rosji, USA (m.in. w Carnegie Hall) oraz w Nowej Zelandii. Jest wykładowcą kursów mistrzowskich z altówki i z zakresu muzyki kameralnej na akademiach i uniwersytetach w Europie (m.in. w Bergen, Reykjaviku, Dublinie, Rydze, Tallinnie, Tbilisi, USA oraz w Nowej Zelandii), jurorem konkursów krajowych, ekspertem Centrum Edukacji Artystycznej, wychowawcą wielu absolwentów – laureatów nagród i wyróżnień. W swoim dorobku fonograficznym ma ponad 30 płyt z zakresu muzyki solowej i kameralnej, w większości światowe premiery. Współpracuje z wytwórnią Acte Préalable, dla której obok kompozycji  z minionych epok nagrywa utwory współczesne, w tym dedykowane specjalnie dla niego m.in. autorstwa amerykańskiego twórcy i altowiolisty Michaela Kimbera.

    Nino Jvania – gruzińska pianistka. Po ukończeniu Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Tbilisi studiowała w Niemczech w Akademii Muzycznej im R. Schumanna w Düsseldorfie. Jest stypendystką DAAD, the Heinrich Boell Foundation, the Open Society Foundation i The International Ensemble Modern Academy. Jvania jest autorką licznych prac naukowych i akademickich oraz monografii dotyczącej współczesnego wykonawstwa na fortepianie. Obecnie prowadzi projekt badawczy finansowany przez Narodową Fundację Nauki im. Shota Rustaveliego w Gruzji pracując wspólnie z kompozytorką Eka Chabashvili i pianistką Tamar Zhvania; to pierwszy tego typu projekt w Gruzji. Nino jest artystką i wykładowczynią licznych festiwali oraz kursów mistrzowskich muzyki współczesnej (m.in. w Bostonie, Buenos-Aires, Tbilisi, Gruzja, Kijowie, Baku, Berlinie). Jest współzałożycielką corocznych Festiwali Współczesnej Muzyki – Kontrapunkt i Alla Kontrapunkt – w jej rodzinnym Tbilisi. Wykładała na uniwersytetach w Bostonie, Nowym Jorku oraz na Harvard i Tufts. Obecnie pracuje jako Dziekan Wydziału Sztuk Wykonawczych oraz profesor nadzwyczajny w Katedrze Instrumentów Klawiszowych w Państwowym Konserwatorium im. V. Sarajishviliego w Tbilisi. Jako artystka solowa oraz jako członkini piano duo Zhivaniasisters koncertuje w Gruzji i poza jej granicami. W repertuarze koncertowym posiada liczne uznane pozycje wykonawcze, od baroku po współczesność, z „scenicznymi” utworami na fortepian Stockahusena.

    Gia Kanczeli – dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych i oryginalnych kompozytorów gruzińskich, urodził się w Tbilisi w 1935 roku. Po ukończeniu konserwatorium muzycznego pracował jako niezrzeszony twórca, co było wówczas w Związku Radzieckim sytuacją raczej niespotykaną. Dzięki temu Kanczelemu udało się zachować własny, niepowtarzalny styl. Jego głęboko duchowe kompozycje są pełne niespokojnych dźwiękowych obrazów wypełnionych różnorodnymi kolorami i teksturami, ostrymi kontrastami i wstrząsającymi punktami kulminacyjnymi. Jego muzyka czerpie inspiracje z gruzińskiego folkloru, minionych klasycznych epok, a nawet współczesnej muzyki popularnej. Artysta wszędzie poszukuje duchowości i prostoty. Komponując, pozwala muzyce stać się odrębnym, żyjącym organizmem.

    Kanczeli jest szczególnie znany ze swoich kompozycji o dużej skali. Do tej pory napisał siedem symfonii, operę i wiele utworów na orkiestrę kameralną. Każda z jego prac powstaje, wychodząc od ogólnych, często niemuzycznych zasad, jak długości oddechów, cisza, napięcie, spokój i ekscytacja. Dlatego właśnie utwory Kanczelego mają tak organiczną naturę, w której obok siebie mogą brzmieć zarówno archaiczne, jak i nowoczesne melodie.

    Gia Kanczeli przez 20 lat był dyrektorem muzycznym w teatrze Rustaweli w Tbilisi. Wyjechał z Gruzji w 1991 roku. Mieszkał i pracował w Berlinie, a następnie w Antwerpii, dziś podróżuje między Belgią a rodzinną Gruzją. Komponuje dla artystów z całego świata, jego utwory wykonywali m.in.: Dżansug Kachidze, Dennis Russell Davies, Kim Kashkashian, Gidon Kremer, Jurij Baszmiet, Mstisław Rostropowicz i Kronos Quartet. Wydawcą jego płyt jest wytwórnia ECM.