Używamy Cookies w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Dalesze korzystanie z tego serwisu oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedz się więcej o naszej polityce prywatności

x
Paweł Mykietyn, fot. Jacek Poremba
GaleriaPaweł Mykietyn, fot. Jacek Poremba
  • „Sonety Szekspira”

    I część, g. 19:00
    wykonanie:
    Joanna Wicherek – fortepian
    Michał Sławecki – kontratenor

    czas trwania: 1h


    „Wyliczanka”

    II część, g. 20:30
    wykonanie:
    Orkiestra Muzyki Nowej pod batutą Szymona Bywalca
    Joanna Lalek – śpiew
    Anna Gadt – śpiew
    Agnieszka Kiepuszewska  – śpiew

    czas trwania: 40 min

    Podczas koncertu zabrzmią dwa dzieła Pawła Mykietyna z różnych okresów jego twórczości. Pierwsze z nich – fenomenalny cykl sześciu Sonetów Szekspira (2000), napisany specjalnie z myślą o sopranie Jacka Laszczkowskiego – wyznacza zmierzch młodzieńczej fazy twórczości artysty, określanej mianem postmodernistycznej. Drugie –Wyliczanka z 2017 roku – należy do najwybitniejszych dokonań fazy obecnej, w której Mykietyn swoją uwagę koncentruje głównie na dokonywaniu „eksperymentów temporalnych”.

    Dedykowane poślubionej w 1999 roku żonie Katarzynie Sonety Szekspira są pierwszą próbą podsumowania własnego dorobku przez dobiegającego w owym czasie do trzydziestki kompozytora. W pierwszej pieśni (sonecie 116) partię wokalną wspiera „puentylistyczna” faktura fortepianu przeniesiona z pierwszej części kameralnego utworu Mykietyna 4 for 4 (1997). Druga, najbardziej konwencjonalna część cyklu (sonet 34) przynosi chwilowe wyciszenie i przygotowuje do następnej pieśni (sonetu 8), w której samotność osoby odtrąconej w miłości Mykietyn przedstawił za pośrednictwem dwóch czysto muzycznych aluzji. Pierwsza z nich jest nawiązaniem do tradycji barokowego echa, którego obecność dostrzegamy zarówno w partii fortepianu, jak i głosu. Przywołanie epifenomenu słuchowego zapewne na drodze asocjacji z bliźniaczym epifenomenem wzrokowym – cieniem, będącym faktycznie brakiem światła – może symbolizować brak miłości. Ów stan jaskrawo zostanie wyeksponowany w drugiej fazie pieśni, kiedy echo inicjuje karnawał odbić fal dźwiękowych na słowach „whose speechless song”, by symbolicznie zamierać na rzeczowniku „single”. Znakiem opozycyjnej wobec samotności idei zjednoczenia kochanków stał się z kolei misterny tzw. kanon per tonos, rozwijany między sopranem a pianistą i cierpliwie prowadzony przez kolejne kręgi koła kwintowego. Wprawdzie sam Szekspir o żadnym kanonie nie wspomina wprost, lecz jego obecność można wydedukować z zastosowanych metafor. Podobnie rzecz ma się ze wspomnianą wcześniej lutnią, której nazwy Stratfordczyk nawet nie wymienia, skrywając jej rzeczywistą obecność między wierszami mówiącymi o dwóch zestrojonych strunach (renesansowa lutnia miała rząd podwójnych strun i takie „pary” wydawały z siebie ten sam dźwięk). W czwartej pieśni (sonecie 147) kompozytor nawiązuje do pierwszego z napisanych na początku kompozytorskich studiów Czterech preludiów na fortepian. Zarysowane przez Szekspira młodzieńcze uniesienia miłosne odnajdują swój odpowiednik w rozżarzonej do czerwoności repetycyjnej partii fortepianu, która potem, w ślad za tekstem ukazującym okrucieństwo adresatki sonetów – Czarnej Damy – stopniowo się wypala. W piątej pieśni cyklu, opartej wyjątkowo na dwóch lirykach (sonetach 135 i 136), podstawowa myśl melodyczna została powierzona partii fortepianu, eksponującej autocytat zaczerpnięty z finału sinfonietty 3 for 13 (1995). Rubaszność Szekspira odnalazła w polskim twórcy godnego partnera. Obyczajowo odważne i pełne dwuznaczności aluzje w rodzaju „will full fill” (a Will jest drugim obok Czarnej Damy obiektem westchnień Szekspira w sonetach) sopran nie tyle śpiewa, ile się glissandowo przesuwa, sugerując „mechanikę” seksualnego stosunku. Zakończenie cyklu, motywicznie powiązane z drugą częścią Koncertu fortepianowego Mykietyna, przynosi pieśń najbardziej przejmującą. Prosta melodia sopranu jest stopniowo rozciągana i niejako w ślad za kumulowanymi obrazami duchowego upadku świata doczesnego prowadzi do punktu szczytowego. Po jego osiągnięciu sopran milknie, a akustyczna przestrzeń zaczyna delikatnie nabrzmiewać od dźwięków fortepianu niczym w nostalgicznym postludium z Schumannowskiej Dichterliebe.

    O 17 lat późniejszą Wyliczankę, napisaną dla trzech wybitnych wokalistek – Anny Gadt, Agnieszki Kiepuszewskiej i Iwony Kmiecik (zastąpioną w dzisiejszym wykonaniu przez Joannę Lalek) – które wcześniej tworzyły podporę „chórków” w Czarodziejskiej górze, w pewnym sensie można łączyć z tą właśnie „elektroniczną operą”. Wykorzystane przez kompozytora słowa popularnej w przedwojennej Łodzi dziecięcej rymowanki („Tryumf, tryumf, Misia Bela, Misia Kasia, konfacela, Misia A, Misia Be, Misia, Kasia, konface”) zdają się tylko pretekstem do eksponowania operacji, jakich dokonuje on na tkance czasu. Najpierw przez permanentne przyspieszanie, a po osiągnięciu punktu złotego podziału permanentne zwalnianie będzie wywoływał w nas jedyną w swoim rodzaju iluzję zawieszenia odwiecznych praw Chronosa.

    Ale trwająca około 36 minut Wyliczanka zaskoczy też słuchacza winkrustowanym w jej przebieg tematem fugi z 3 for 13. Czy obecność tego autocytatu, nie pierwszego przecież nawiązania artysty do swojej młodzieńczej sinfonietty (piąta pieśń z Sonetów Szekspira!), coś znaczy? Czy jest to gest typowej dla Mykietyna przekory, czy może przejaw nostalgii 45-latka za czasami młodości? „Mówi się – przyznał Paweł Mykietyn w wywiadzie udzielonym Annie Grużewskiej przy okazji prapremiery Sonetów Szekspira – że pisarz zawsze pisze o sobie. Traktuję moją muzykę jak rodzaj dziennika – jest rodzajem autobiografii, zapisanej za pomocą dość abstrakcyjnych dźwięków. Tak wyraźnie widzę związki między moim życiem a muzyką, że nigdy nie poprawiam napisanych przez siebie utworów. Nie mogę przecież poprawiać przeszłości”.

     

  • Paweł Mykietyn (ur. 1971) jeden z najwybitniejszych kompozytorów współczesnych. Jego kariera to nieprzerwane pasmo sukcesów. Napisana jeszcze podczas studiów kompozycja 3 for 13 zwyciężyła na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu w kategorii młodych kompozytorów (1995), a rok później Epifora na fortepian i taśmę triumfowała na Międzynarodowej Trybunie Muzyki Elektroakustycznej UNESCO w Amsterdamie. Do jego największych arcydzieł zalicza się cykl Sonetów Szekspira, II kwartet smyczkowy, II symfonię (Nagroda Mediów Publicznych Opus 2008), Pasję według św. Marka i operę Czarodziejska góra (nagroda Koryfeusz Muzyki Polskiej 2015), której kooproducentem jest Malta Festival Poznań. Skomponował także muzykę do wielu spektakli teatralnych Krzysztofa Warlikowskiego i dla takich reżyserów filmowych jak Andrzej Wajda czy Małgorzata Szumowska. W 2012 roku otrzymał Prix France Musique Sacem dla najlepszego europejskiego kompozytora muzyki filmowej za ścieżkę dźwiękową do Essential Killing Jerzego Skolimowskiego.

    Orkiestra Muzyki Nowej

    Założona w 1996 roku przez prof. Aleksandra Lasonia. Do tej pory zagrała ponad 100 prawykonań na krajowych i zagranicznych festiwalach muzycznych, ma za sobą wiele nagrań koncertowych, radiowych i studyjnych, z których duża część ukazała się na płytach CD, otrzymując wysokie oceny i wyróżnienia międzynarodowego środowiska muzycznego: nagrodę Radia Duńskiego P2 – czyli „duńskie Grammy” – za 2012 rok, Pizzicato Supersonic Award (Luksemburg), Międzynarodowe Trybuny Kompozytorów (Paryż, Amsterdam), nominacje do ICMA 2016, Fryderyków 2003.

    Orkiestra Muzyki Nowej organizuje Festiwal Muzyki Nowej, a także autorski cykl koncertowy w siedzibie Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach, prezentując co roku 10 programów z muzyką współczesną. OMN od wielu lat uczestniczy w międzynarodowych projektach artystycznych i edukacyjnych, współpracuje z czołowymi europejskimi zespołami muzyki nowej i instytucjami promującymi muzykę współczesną.

    Szymon Bywalec

    Ukończył dyrygenturę symfoniczno-operową w Akademii Muzycznej w Katowicach, a także grę na oboju w Akademii Muzycznej w Krakowie. Naukę kontynuował w Accademia Musicale Chigiana w Sienie. Swoje umiejętności doskonalił podczas kursów dla dyrygentów prowadzonym m.in. przez Gabriela Chmurę, Kurta Masura, Zoltána Peskó i Pierre’a Bouleza. Jest laureatem I nagrody II Ogólnopolskiego Przeglądu Młodych Dyrygentów w Białymstoku (1998). Dwukrotnie był stypendystą Ministra Kultury i Sztuki, otrzymał też kilkakrotnie nagrodę Prezydenta Miasta Katowic za wyróżniające osiągnięcia artystyczne. Jest stałym dyrygentem Orkiestry Muzyki Nowej, która zajmuje się promowaniem muzyki najnowszej i klasyki XX wieku. Szymon Bywalec ma na swoim koncie wiele światowych i polskich prawykonań. Jest także dyrektorem Akademickiej Orkiestry Symfonicznej w Katowicach, prowadzi też Młodzieżową Orkiestrę Symfoniczną im. Karola Szymanowskiego.

    Joanna Lalek

    Ukończyła Akademię Muzyczną im. F. Chopina w klasie klawesynu oraz śpiewu u prof. Anny Radziejewskiej. Studiowała śpiew barokowy i muzykę kameralną w Accademia Internazionale della Musica  w  Mediolanie. Współpracuje z kompozytorami – Hadrianem Filipem Tabęckim,  Aleksandrem Kościowem i Marcinem Zielińskim. Od kilku lat prowadzi warsztaty wokalne i śpiewa  również  muzykę popularną, współczesną, jazzową  i  gospel. Jej zespół Orkiestra Adria specjalizuje się w graniu polskiej muzyki popularnej okresu międzywojennego i regularnie koncertuje w salach koncertowych, filharmonicznych i na festiwalach muzycznych w całej Polsce. Joanna Lalek współpracuje z zespołami: The New Art Ensemble, Kwadrofonik, LuteDuo, Ensemble Hyacinthus, Consortium Sedinum, Gradus ad Parnassum i Royal Baroque Ensemble.

    Anna Gadt 

    Śpiewaczka, improwizatorka. Przedstawicielka europejskiej sceny jazzowej. W swoim dorobku ma pięć autorskich płyt, ostatnią nagraną dla międzynarodowej wytwórni Hevhetia. Debiutancki album uzyskał nominację do nagrody Fryderyk w kategorii jazzowy fonograficzny debiut roku. Zdobyła także Grand Prix międzynarodowego konkursu dla muzyków śpiewających Jazz Struggle. Koncertowała w głównych salach kraju, a także za granicą (m.in. w Niemczech, Szwajcarii, na Łotwie, Słowacji). Uczestniczka Polish Stage w ramach European Jazz Conference. Oprócz tradycyjnie rozumianego śpiewu poszukuje nieoczywistych brzmień i technik wykonawczych. Celem staje się poszukiwanie wspólnej myśli, odważne i spontaniczne tworzenie tu i teraz.

    Agnieszka Kiepuszewska

    Absolwentka dyrygentury chóralnej w Akademii Muzycznej w Poznaniu i specjalności wokalistyka jazzowa w Akademii Muzycznej w Katowicach, stypendystka w Consevatorium di Santa Cecilia w Rzymie. Związana zarówno z Operą Krakowską, jak i chórami gospel, kontynuuje poszukiwania swojego języka muzycznego: pisze teksty, komponuje nowe utwory i koncertuje z Konglomerat Big Bandem, Orkiestrą Nikoli Kołodziejczyka oraz ze swoim zespołem w Polsce i za granicą. Występuje w dużych formach wokalno-instrumentalnych, m.in. wciela się w postać Marusi i wykonuje partie chóralne w operze Czarodziejska góra Pawła Mykietyna, produkcji Malta Festival Poznań.

    Joanna Wicherek

    Naukę gry na fortepianie rozpoczęła w rodzinnym Sieradzu, by później kształcić się na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, Universität für Musik und darstellende Kunst w Wiedniu, w Hochschule für Musik Freiburg i Accademia Villa Bossi we Włoszech. W swoim artystycznym dorobku ma wiele konkursowych nagród i wyróżnień, w tym m.in. wyróżnienie i Grand Prix w Konkursie Muzyki XX i XXI wieku dla Młodych Wykonawców w Warszawie i wyróżnienie w X Międzynarodowym Konkursie Współczesnej Muzyki Kameralnej w Krakowie. Występuje w kraju (w Filharmoniach: Narodowej, Łódzkiej, Wrocławskiej, Podlaskiej, Świętokrzyskiej, Studiu im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie) i za granicą (w Niemczech, Austrii, we Włoszech, w Hiszpanii, Turcji, na Ukrainie, Malcie, w Serbii, RPA – trzykrotnie na Festiwalu Sztuki, na którym otrzymała nagrodę Standard Bank Ovation Award), wykonując zarówno repertuar solowy, jak i kameralny.

    Michał Sławecki

    Absolwent Wydziału Wokalno-Aktorskiego Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie Artura Stefanowicza. Jako student zadebiutował w Zemście nietoperza Johanna Straussa, śpiewając partię księcia Orlofsky’ego w Operze na Zamku w Szczecinie. W swoim repertuarze koncertowym ma liczne dzieła, od muzyki barokowej po muzykę współczesną. Uczestniczył w wielu kursach wokalnych, doskonaląc swoje umiejętności z takimi artystami, jak Paul Esswood, Michael Chance, James Oxley, Jadwiga Rappé, Anna Radziejewska, Olga Pasiecznik. Współpracuje z wybitnymi polskimi kompozytorami – Pawłem Mykietynem, Sławomirem Kupczakiem, Andrzejem Zaryckim, Sebastianem Krajewskim. Zrealizował również nagranie płytowe opery Agaty Zubel Oresteja, a także wiele nagrań radiowych i telewizyjnych.